Để chuẩn bị ngâm
rượu thuốc, người dùng cần được khám tỉ mỉ và chẩn đoán bệnh chính xác. Dựa
trên kết quả khám, bác sĩ Đông y mới chọn các thứ thuốc phù hợp. Ngay cả khi
ngâm thuốc bổ, người cắt thuốc cũng cần nắm được các đặc điểm về tuổi tác, giới
tính, thể chất của người dùng, nghĩa là phải xác định được phần nào hư yếu (âm
hư, dương hư, khí hư hay huyết hư) và phủ tạng nào cần bồi bổ (tâm, can, tỳ,
phế, thận).
Bào chế dược liệu
Dược liệu ngâm rượu
nhất thiết phải qua giai đoạn bào chế. Trước hết, cần loại bỏ tạp chất, rửa
sạch, sấy khô. Sau đó có thể sao thơm, thái phiến, nghiền nhỏ hay đập vụn tùy
từng vị. Công đoạn này rất quan trọng - quyết định chất lượng của rượu thuốc,
giúp cho các hoạt chất được chiết xuất dễ dàng.
Chọn rượu
Loại rượu thường
dùng là rượu trắng khoảng 40-60 độ, được cất từ ngô, gạo, khoai, cao lương,…Nếu
có điều kiện thì chọn loại rượu danh tiếng như Mao Đài, Phượng Tường, Thiệu
Hưng, Phần hoặc lúa mới, làng vân, nếp mới. Rượu càng cao độ thì càng dễ chiết
xuất hoạt chất từ dược liệu và càng dễ bảo quản. Tuy nhiên, một số loại rượu
thuốc do yêu cầu điều chế đặc thù nên có thể dùng loại rượu nhẹ hơn để ngâm.
Tỷ lệ rượu và dược liệu
Lượng rượu nhiều
hay ít tùy thuộc vào độ hút nước của dược liệu. Những dược liệu có độ hút nước
lớn thì lượng rượu nên cao hơn một chút. Tỷ lệ dược liệu và rượu khoảng 1/10.
Ngược lại, với những dược liệu ít hút nước thì tỷ lệ này chỉ khoảng 1/5. Có như
vậy mới bảo đảm chiết xuất được hết các hoạt chất trong dược liệu. Rượu không
dễ biến chất và đạt được độ ngon cần thiết.
Cách chế
Ngâm lạnh: Là cách hay dùng
nhất, được áp dụng với đa số dược liệu. Cho dược liệu vào trong lọ - bình hoặc
hũ, đổ một lượng rượu phù hợp rồi bịt kín lại. Đặt ở nơi tối và mát. Ngâm từ 10
đến 15 ngày, mùa đông có thể ngâm lâu hơn một chút.
Ngâm nóng: Thường áp dụng
cho các dược liệu có cấu tạo rắn chắc, khó chiết xuất và có khả năng chịu
nhiệt. Trước hết, người ta cho dược liệu và rượu vào dụng cụ thích hợp rồi đậy
kín.Đun cách thủy cho đến khi sôi rồi đổ ngay sang bình ngâm. Đậy kín và tiếp
tục ngâm trong 7-10 ngày như ngâm lạnh.
Dân gian còn thực
hiện ngâm hạ thổ. Nghĩa là chôn bình ngâm đã trát kín xuống đất hàng trăm ngày.
Cách này thường áp dụng cho các rượu thuốc có dược liệu là động vật.
Ngoài các phương
pháp trên còn có các phương pháp phun, đun, ủ, tôi... nhưng ít được sử dụng.
Keyword: Ruou thuoc tri mun mua o dau tphcm
